Hoofd menu

Willem

Willem RuisHet was de zomer van 1986. Ik moest nog zeven jaar worden en het was juist dat jaar een warme zomer in ons normaal gesproken koude kikkerlandje. Elke middag na schooltijd, mocht ik nog even buiten spelen. Het kleine strand in de buurt bezocht ik vaak, maar aangezien ik nog geen diploma had moest mijn moeder verplicht mee en daar had ze niet elke dag zin in. Daarom speelde ik ook veel in ons snikhete straten of schommelde hele middagen, luidkeels zingend, in een nabijgelegen speeltuin.

Op een warme zomerdag, ik weet het nog heel goed, kwam ik thuis uit school. Mijn moeder zat op een stoel, licht geëmotioneerd voor zich uit te staren. Ik zag meteen dat er iets was. Dat zag ik altijd meteen, ook later toen ze ouder werd, tekende haar gezicht duidelijk haar emotie. Toen ik bij haar kwam staan, pakte ze me beet en zei “Oma, heeft net gebeld, er is iemand overleden van de televisie”.

Oma kwam elke dag met opa langs. ’s Ochtends om half tien kwamen ze op de fiets naar ons toe en dronken koffie. Daarna las mijn opa de krant aan de grote tafel en mijn oma schilde de aardappelen.

Als mijn opa en oma aan het einde van de ochtend weer op de fiets naar huis gingen, kon het gebeuren, dat mijn oma vlak na de lunch weer met mijn moeder belde, omdat ze iets belangrijks had gehoord op de radio. Meestal ging het over voetbal, een sport die bij ons thuis vol emotie werd gevolgd. De band was vrij close, want ook later in de middag en soms ook nog in de avond was er telefonisch contact, om vervolgens elkaar de volgende ochtend weer te zien bij de koffie.

Die zomermiddag, had mijn oma ook net na de lunch gebeld. Mijn moeder was van het bericht nog in shock, toen ik later in de middag thuiskwam. Iemand van de televisie? In mijn gedachten passeerden de oudere presentatoren de revue. Koos Postema, Willem Duys en Fred Oster. Toen al vrij grijze types, al wilde ik ze geen van alle dood! Geen idee of ik ze toen ook echt heb genoemd, maar mijn moeder gaf het treurige goede antwoord: “Willem Ruis is overleden, op vakantie in Spanje.”

Ik keek haar heel lang aan. Ik kon het gewoon niet geloven. Ik probeerde heel snel zijn gezicht in mijn geheugen terug te halen. In gedachten zag ik hem op een brandweerauto zitten, een lied zingen met vadertje Tijd of voor op het podium zittend en knippend met zijn vingers. En natuurlijk in een gouden glitterpak met een groot showballet erom heen. Allemaal shows die ik samen met mijn moeder bekeek.

Mijn vader vond Willem Ruis namelijk een vreselijke druktemaker en om mijn vader tegemoet te komen, nam mijn moeder de shows met een oude Betamax recorder ’s avonds op en bekeek ze de volgende dag met mij, als ik uit school kwam. Toen ik eens tegen een juffrouw vertelde, dat ik Willem Ruis had gekeken, liet ze zich streng ontvallen, dat ik dan veel te laat naar bed ging!

Ik keek vol ongeloof naar mijn moeder. “Maar mamma, dat kan toch niet, die was toch nog heel jong?”. “Ja, hij was nog maar eenenveertig,” sprak ze zacht. Mijn vader was van dezelfde leeftijd.
Dat moment, dat ze me dat bericht vertelde en hoe ze me vasthield, ben ik nooit meer vergeten.

Ik herinner me nu nog, hoe mijn moeder op de tafel met een gulden, de krasloten van de ‘Sterrenshow’ open krabde. Of hoe die grote rode circustent in de leader van het programma werd opgebouwd. Plat met mijn neus tegen het scherm volgde ik dit soort grote televisiespektakels.

Er kwam een herdenkingsprogramma, mijn moeder kocht de roddelbladen en het Algemeen Dagblad, wat mijn vader elke dag las, kopte met het bericht.
De schok bij een overlijdensbericht van bekende mensen is altijd gebleven. Meteen wil ik weten wat er is gebeurd, kijk ik oude tv- fragmenten terug en zoek ik naar foto’s en achtergrondverhalen.

De dood is triest en de berichtgeving vaak wrang. Bij de dood van Leen Jongewaard, half jaren negentig, liet het Journaal uitgerekend een fragment zien, waar Leen met Robert Long als engel op een wolk een sketch speelt. En bij de dood van Jos Brink, zagen we in een herdenkingsfilmpje, Jos als engel die het lied ‘I’m in heaven’ zong. Juist op zo’n moment krijg ik rare gevoelens in mijn buik. Zou de persoon in kwestie bij die sketch of dat lied hebben geweten, dat het een mooi item zou zijn, als hij later zou overlijden? Een Pim Fortuyn die praat over een mogelijke aanslag is wrang, als je later weet dat het is gebeurd. Of acteurs die op tv praten over hun eigen dood en waarbij de actualiteitenprogramma’s bij hun sterven er dankbaar gebruik van maken. Altijd bij zo’n fragment, wordt de acteur bij zijn ‘voorspellende’ verhaal, aan het einde in grijstinten gekleurd en verschijnt daaronder zijn naam met geboorte- en sterfdatum. Ik denk daar altijd heel lang over na.

Willem Ruis was overleden en ik liet hem niet meer los. Ik begreep het vooral niet. Ik was zes en in mijn beleving gingen alleen oude mensen dood. Precies een jaar na Willems dood, vielen mijn moeder en ik in een film op de BRT. Een man, een vrouw en een moeder zaten bij een barbecue. “Zie je wie die man is?” vroeg mijn moeder. Ik keek naar de man, die ik niet kon thuisbrengen, omdat hij een bril droeg en in een keukenschort het vlees bereidde. Seconden later zag ik dat het Willem Ruis was. Dit keer in de film ‘Het Beest’, waar hij in 1982 in speelde. Juist door de bril en zonder de bekende smoking, had ik hem niet herkend, ik was tenslotte nog maar zeven jaar.

Vreemd, dat je nu bijna dertig jaar later dat soort dingen nog herinnert. Maar ik herinner me ook, dat ik van mijn opa en oma, een mini fruitautomaat kreeg en dat ik die uitpakte op het moment dat we net de Lottoshow zaten te kijken. Zodoende koppelde ik het cadeau voortaan aan de Lottotrekkingen. Of die keer, dat Ruis in een lange circusmast was geklommen, om de eerste Sterrenshow aan te kondigen. Laatste fragment ligt ver achter op de zolder van mijn geheugen, al denk ik dat ik me verwar met iemand anders, want Ruis in een circusmast ben ik door alle beelden die ik erna heb verzameld, nooit terug gezien.

Ik herinner me ook hoe mijn moeder bedroefd ‘aaach’ zei, toen er een jubileumprogramma van RUR, begin jaren negentig, werd uitgezonden en de blonde quizmaster vrolijk lachend plaats nam bij Jan Lenferink en er een kruisje achter zijn naam stond.

Ik kreeg een Playmobil circus voor mijn verjaardag en het was al 1988, maar toch speelde ik met een blond poppetje Willem Ruis na en het donkere Playmobil negertje moest ik voorstellen. Samen presenteerden wij de groots opgezette show… whisful thinking dus! Het circus had een open dak en er waren geen masten of tentdoek tot mijn spijt. Wat baalde ik, toen er een jaar later een nieuwe versie van Playmobil kwam met masten en een plastic tentdoek.

Mijn hele leven ben ik met de dood bezig en zoek ik naar de verhalen van jong gestorven mensen. Waarom is het gebeurd? Had het voorkomen kunnen worden? Hoe hebben ze geleefd? Altijd wil ik zoeken en wroeten in levens van mensen, die zo plotseling ophielden. En vraag me niet waarom, is het vreemde nieuwsgierigheid of ben ik professioneel gezien een goede researcher voor documentaires. Hans van Tongeren pleegde zelfmoord, Theo Koomen kreeg een ongeluk, Siem Vroom een spierziekte, Bart van der Laar werd vermoord en Mathilde Willink ook of was dat toch zelfmoord? Mensen, die me tot op de dag van vandaag blijven boeien.

WillemWillem Ruis was speciaal. Zoals hij was, wilde ik als kind worden. Liefst in een showpak van een trap afkomen. Toen ik in de jaren negentig bij Theater Hofplein kwam voor dans, muziek- en toneelles, wilde ik bij de jaarlijkse dansuitvoering voor publiek, alle meiden uit de klas in gouden showpakjes hullen. Ik werd natuurlijk uitgelachen.

Ik geloof dat ik al heel vaak heb verteld waarom ik die man van de televisie zo bijzonder vond. Zijn manier van presenteren, zijn charisma en hoe hij van een ‘lullig’ spelletje een spektakel wist te maken, dat vond ik een grote kunst. Vanaf die zomerdag in 1986, kreeg ik hem niet meer uit mijn hoofd. Ik verzamelde, jaren later, gretig alle shows bij de VARA, die ze voor honderden guldens met liefde aan me verkochten. Elke keer als er weer een VARA pakketje op de mat viel, sloot ik me enkele uren op in mijn kamer.

Had ik in India ook gezocht naar dit soort amusement, vroeg ik me dit jaar af, toen ik mijn twintigste Bollywood film bekeek. Zou er een Indiase presentator of acteur zijn geweest, die me net zo had geboeid? Hier luisterde ik op mijn vijftiende platen van Wim Kan, kon ik de vrolijke conferences van Wim Sonneveld van voor naar achteren spellen, bij Baantjer op tv moest de telefoon uit en bij elke show van Youp van’t Hek stond ik als eerste in de rij. Op mijn eenentwintigste had ik al die energie opgekropt en nam de trein naar Hilversum, op zoek naar het mediapark en ik ben er nooit meer weggegaan.

Inmiddels is er van Willem Ruis een biografie verschenen en een dvd, zijn er een aantal documentaires gemaakt en komt er nu ook nog een musical. We weten allemaal, dat het dan misschien wel klaar is. Mijn kinderen zullen geen weet meer van hem hebben en zullen bij het tonen van de beelden, zich zuchtend afvragen, waarom hun vader het zo leuk vindt. Zij zoeken misschien wel naar het verhaal van iemand anders en kijken naar programma’s die nu worden uitgezonden en die zij later heel graag willen terugzien.

Of is Ruis tijdloos? Komt er nog een tv-dramaserie, een dvdbox met alle shows of een mooi fotoboek.

Willem Ruis, veel te jong gestorven. Vreemd, dat iemand je zo lang kan boeien. Waarom juist die man en wat als een andere presentator was doodgegaan, had ik dan nu alle Showbizzquizzen of alle Wie-kent-kwissen op dvd gehad? Of hadden die presentatoren niet dat uitgesproken charisma, zodat ze bij mij veel sneller waren vergeten. Wie zal het zeggen.

Ruis was uniek, zijn tijd ver vooruit. Maar belangrijker nog, hij bracht iets over, wat bij mensen is blijven hangen. Bij het noemen van zijn naam, komen er bij velen nog steeds emoties en mooie herinneringen boven. Gelukkig maar. Voor mij zal het boek nooit echt sluiten. Maar als er straks kinderen komen, gaan die verzamelde spullen naar een zolder, de banden met shows maken plaats voor kinderfilms en zijn naam zal af en toe nog eens vallen op een verjaardag met vrienden om me heen. “Goh Shis, welke quizmaster vond jij vroeger nou zo leuk?” Hopelijk duurt dat moment nog heel lang!

Leave a Comment

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>